Hoofdhaar beschermt de hoofdhuid tegen schadelijke invloeden van buitenaf, zoals zonlicht en kou. Het haar werkt als een natuurlijke isolatielaag die helpt om warmte vast te houden bij lage temperaturen en voorkomt dat de huid verbrandt door UV-straling. Hierdoor blijft de temperatuur van het hoofd beter gereguleerd, wat vooral belangrijk is in koude klimaten.

Door de evolutie is het haar op het hoofd behouden gebleven, terwijl het op andere delen van het lichaam is verminderd. Hoofdhaar kan ook lichte stoten opvangen en zo de huid beschermen tegen kleine verwondingen. Daarnaast heeft haar een sociale en culturele betekenis: het speelt een rol in persoonlijke stijl en groepsidentiteit. Het is echter een misverstand dat haar vitamines aanmaakt, water opslaat of het gehoor verbetert. De belangrijkste functie blijft bescherming en warmtebehoud.