Een scalpel is een klein maar uiterst scherp instrument met een mesje, dat onmisbaar is voor chirurgen tijdens operaties. Door de precisie en het gemak waarmee een scalpel te hanteren is, kunnen chirurgen zeer nauwkeurige snedes maken in weefsels. Dit is van groot belang bij chirurgische ingrepen, waar precisie het verschil kan maken tussen succes en complicaties.

De geschiedenis van het scalpel gaat duizenden jaren terug. In het oude Egypte, rond 1500 voor Christus, werden al scherpe stenen en obsidiaan gebruikt voor medische snijprocedures. Obsidiaanmessen stonden bekend om hun uitzonderlijke scherpte, soms zelfs scherper dan moderne stalen scalpels. De naam 'scalpel' komt van het Latijnse 'scalpellus', wat 'klein mes' betekent.

Tegenwoordig worden scalpels meestal gemaakt van roestvrij staal, maar er zijn ook wegwerpvarianten met keramische of zirkonium mesjes voor extra hygiëne. Ondanks alle technologische vooruitgang blijft het scalpel het belangrijkste gereedschap van de chirurg, waarin traditie en innovatie samenkomen.