Een vulkaanuitbarsting is een indrukwekkend natuurverschijnsel waarbij gesmolten gesteente (lava), as en gassen uit het binnenste van de aarde naar buiten worden geslingerd. Dit gebeurt meestal op de grenzen van tektonische platen, waar magma zich ophoopt en onder grote druk door de aardkorst breekt. Uitbarstingen kunnen rustig verlopen, waarbij lava langzaam uit de krater stroomt, of juist explosief zijn, met enorme wolken as en gesteente die in de lucht worden geblazen.

Een beroemd voorbeeld is de uitbarsting van de Vesuvius in het jaar 79, die de Romeinse steden Pompeï en Herculaneum verwoestte. Ondanks de verwoestende kracht van vulkanen, hebben ze ook een positieve invloed: de as die neerslaat na een uitbarsting maakt de bodem op termijn zeer vruchtbaar. Daarom vestigden veel oude beschavingen zich in de buurt van vulkanen, ondanks het risico op uitbarstingen. Zo dragen vulkanen bij aan het ontstaan van rijke landbouwgebieden.