Een vulkaanuitbarsting ontstaat wanneer de druk van magma onder de aardkorst zo groot wordt dat deze de bovenliggende gesteentelagen doorbreekt. Magma is gesmolten gesteente dat zich diep onder het aardoppervlak bevindt. Wanneer de druk te hoog oploopt, vindt het magma een weg naar buiten en stroomt het als lava uit de vulkaan. Tijdens een uitbarsting komen ook vulkanische as en gassen vrij, wat grote gevolgen kan hebben voor het milieu en het klimaat.

De intensiteit van uitbarstingen varieert sterk: sommige zijn relatief rustig en laten langzaam lava uitstromen, terwijl andere explosief zijn en enorme hoeveelheden as en gesteente de lucht in slingeren. Vulkanische uitbarstingen kunnen zelfs nieuwe eilanden vormen, zoals bij de Hawaiiaanse eilanden, die door onderzeese vulkanen zijn ontstaan. Daarnaast beïnvloeden uitbarstingen het landschap en kunnen ze gassen zoals zwaveldioxide in de atmosfeer brengen, wat invloed heeft op de temperatuur op aarde.